Prostaat carcinoom (=prostaat kanker)

definitie: wildgroei van weefsel in de prostaat

Oorzaken:
Het merendeel van de mannen krijgt op gevorderde leeftijd prostaat kanker. Ze gaan er dan meestal mee dood dan dat ze er aan dood gaan. Sommige mannen krijgen het op jongere leeftijd, waardoor het toch behandeld moet worden. De precieze oorzaak van prostaatcarcinoom is nog niet duidelijk. Een deel is waarschijnlijk erfelijk.
Verreweg de meeste prostaat carcinomen zijn adenocarcinomen. Sommige echter zijn het gevolg van doorgroei vanuit de urethra (plasbuis) in de prostaat. Deze soort heet het urotheelcelcarcinoom van de prostaat.

Frequentie:
Prostaatkanker komt zelden voor bij mannen onder de 40 jaar. Het aantal neemt exponentieel toe na het 40ste levensjaar.

Risicofactoren:
Leeftijd, genetische aanleg, eten van dierlijk vet, weinig groenten eten, tekort aan selenium, tekort aan vitamine E, teveel aan zink, tekort aan vitamine D, te veel calcium inname.

Verschijnselen:
De onderstaande verschijnselen komen ook voor bij benigne prostaat hypertrofie (goedaardige zwelling van de prostaat).
-Aandrang om te moeten plassen
-Nycturie ('s nachts plassen)
-Vaak plassen
-Willen plassen zonder dat er urine uit komt

De volgende verschijnselen komen niet voor bij benigne prostaat hypertrofie:
-Erectiestoornis
-Hematurie (bloed plassen)
-Hematospermia (bloed door de sperma heen)
-Bot pijnen (door metastasen - uitzaaiingen)

Metastasen (uitzaaingen):
Dichtsbijliggende zenuwbaan, teelballen, para-iliacale lymfeklieren, skelet, verdere hematogene verspreiding

Diagnostiek:
-Rectaal toucher (hiermee worden de al vrij grote tumoren gevonden)
-PSA (een waarde tussen de 4-10 ng/ml kan bij zowel benigne prostaat hypertrofie als bij prostaatcarcinoom passen. Bij een waarde boven de 10 ng/ml is er meer kans op prostaat carcinoom dan op benigne prostaat hypertrofie. In beide gevallen moet een biopsie worden uitgevoerd)
-Echogeleide transrectale prostaat biopsie
-Botscan (om botmetastasen aan te tonen)
-MRI van de wervelkolom (om botmetastasen aan te tonen)
-Transrectale echografie

Gradiering
Volgens Gleason. Een schaal van 1 tot 5, waarbij 5 het minst gedifferentieerd is (de mate waarin cellen zich specialiseren. Hier is het de mate waarin ze klierbuizen vormen) en 1 het meest. Omdat er meestal meerdere grote groepen van differentiatie binnen de tumor bestaan worden de twee meest voorkomende differentiatiegraden opgetelt. Hierdoor is de schaal van 2 t/m 10.

Behandeling:
-Bij prostaatcarcinoom bij mannen: boven de 65 jaar, met een niet voelbare tumor, een PSA minder dan 0,15 ng/ml per gram, PSA verdubbelingstijd die langer is dan 3 jaar, een Gleason score minder dan 6 en bij biopsie aanwezig in minder dan 3 van de 6 biopsies (en in het gebiopteerde weefsel mag minder dan 50% tumor aanwezig zijn), kan overwogen worden om onder geleide van de PSA (om de 3 maanden) en prostaat biopsieen (om het jaar) af te wachten.
-Bij niet gemetastaseerde prostaatcarcinoom: radicale prostatectomie (wegsnijden van de prostaat) of radiotherapie
-Bij uitgezaaid prostaatcarcinoom of bij een terugkeer van prostaatcarcinoom na initiele therapie: androgeen onthoudings therapie (via verwijdering van de teelballen of DES of GnRH agonisten of CAB).

Terug naar EncyMed <<